Παρότι υπάρχουν νόμοι για την προστασία όσων αποφασίζουν να μιλήσουν, το χάσμα μεταξύ της νομικής θεωρίας και της πραγματικότητας παραμένει.
Στο VoiceGuard, δεν εξετάσαμε απλώς τις διατάξεις της Οδηγίας της ΕΕ· καθίσαμε στο ίδιο τραπέζι με τους ανθρώπους που τη βίωσαν στην πράξη. Ποιες είναι οι πραγματικές εμπειρίες των ανθρώπων που αποφασίζουν να μιλήσουν για διαφθορά, κατάχρηση εξουσίας ή άλλες παρατυπίες; Και σε ποια σημεία αποτυγχάνει σήμερα συχνότερα το σύστημα προστασίας των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος;
Το έργο VoiceGuard βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο οριστικοποίησης μιας Ανάλυσης Αναγκών των Πληροφοριοδοτών Δημοσίου Συμφέροντος και μιας Αξιολόγησης Δεξιοτήτων, οι οποίες βασίζονται σε μαρτυρίες πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος και επαγγελματιών από την Ευρώπη και ειδικότερα από:
Τσεχική Δημοκρατία
Ισπανία
Βουλγαρία
Ρουμανία
Ελλάδα
Λουξεμβούργο
Τα βασικά ευρήματα έρχονται τον Μάρτιο. Τι μπορείτε να περιμένετε;
Οι πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο, ωστόσο εξακολουθούν πολύ συχνά να έρχονται αντιμέτωποι με συστήματα που υποτίθεται ότι υπάρχουν για να τους προστατεύουν, αλλά τελικά αποτυγχάνουν να το κάνουν. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο δημιουργήθηκε το VoiceGuard: Whistleblower Empowerment & Support Initiative.
Ένας από τους πυλώνες του έργου αποτελείται από δύο στενά συνδεδεμένες δραστηριότητες: την Ανάλυση Αναγκών, η οποία μελετά τις ανάγκες των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος καθ’ όλη τη διάρκεια της εμπειρίας της αναφοράς, και την Αξιολόγηση Δεξιοτήτων, η οποία αναλύει τις δεξιότητες και τις ικανότητες των οργανισμών, κυρίως των προσώπων που είναι υπεύθυνα για την παραλαβή και τη διαχείριση αναφορών. Κάθε εταίρος του έργου διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο σε αυτές τις δραστηριότητες — διασφαλίζοντας τη συλλογή δεδομένων στη χώρα του, την επικοινωνία με τους συμμετέχοντες, τη διεξαγωγή συνεντεύξεων, την οργάνωση ομάδων εστίασης και τη μετάφραση των τοπικών νομοθετικών πλαισίων. Χάρη σε αυτή τη συνεργασία, δημιουργείται ένας μοναδικό αποθετήριο που περιέχει συγκριτικές πληροφορίες ως προς την εφαρμογή της νομοθεσίας προστασίας προροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος.
«Τα προκαταρκτικά μας ευρήματα δείχνουν ότι οι πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος χρειάζονται νομική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη σε κάθε στάδιο της διαδρομής τους. Αυτή η υποστήριξη πρέπει να είναι συνεχής — πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την αναφορά τους. Επειδή υπάρχουν πολλά σημεία στα οποία το σύστημα τους απογοητεύει, η υποστήριξη αυτή είναι ζωτικής σημασίας, ενώ παράλληλα αναλαμβάνουμε το αργό και επίπονο έργο της αλλαγής της κουλτούρας, μία αποκάλυψη τη φορά», αναφέρει ο Tomáš Münzberger από την Oživení, z.s. στην Τσεχική Δημοκρατία, τον εταίρο του έργου που είναι υπεύθυνος για τις ερευνητικές δραστηριότητες.
Τόσο η Ανάλυση Αναγκών όσο και η Αξιολόγηση Δεξιοτήτων θα δημοσιευθούν τον Μάρτιο του 2026.
Τι περιλάμβανε η Ανάλυση Αναγκών;
Σε βάθος συνεντεύξεις με πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος: Χαρτογράφηση ολόκληρης της διαδρομής 16 πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος — από την αρχική απόφαση έως τις τελικές επαγγελματικές και ψυχολογικές επιπτώσεις.
Ομάδες εστίασης με ειδικούς: Συζητήσεις με 32 ειδικούς στον τομέα της προστασίας των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος: δικηγόρους, ψυχολόγους, εκπροσώπους εθνικών αρχών για τους πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος, ειδικούς από ΜΚΟ και ειδικούς συμμόρφωσης, με στόχο τον εντοπισμό συστημικών εμποδίων και νομοθετικών τυφλών σημείων.
Δομημένα ερωτηματολόγια: Ποιοτικά δεδομένα που συμπληρώνουν την ποσοτική οπτική.
Αξιολόγηση Δεξιοτήτων: Καλύπτοντας το κενό
Με βάση την Ανάλυση Αναγκών, η Αξιολόγηση Δεξιοτήτων επικεντρώθηκε στην άλλη πλευρά της εξίσωσης — σε εκείνους που είναι υπεύθυνοι για την προστασία των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος και την καθοδήγησή τους στη διαδικασία αναφοράς. Αξιολογήσαμε όχι μόνο τις δεξιότητές τους, αλλά και την εντολή τους σε επίπεδο επιχείρησης/φορέα και την πρακτική τους ικανότητα να λειτουργούν ως αποτελεσματικοί θεματοφύλακες της διαδικασίας αναφοράς.
Με τη συμμετοχή 150 οργανισμών από 6 κράτη μέλη, εξετάσαμε σε ποια σημεία αποτυγχάνει το σημερινό σύστημα υποστήριξης λόγω έλλειψης εξειδικευμένης τεχνογνωσίας, υποτίμησης του φόρτου εργασίας των προσώπων που είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση αναφορών ή ανεπαρκούς επικοινωνίας προς δυνητικούς πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος.
Από κοινού, η Ανάλυση Αναγκών και η Αξιολόγηση Δεξιοτήτων αποτελούν μια σταθερή βάση για τις επόμενες φάσεις του έργου VoiceGuard — συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης εκπαιδευτικών προγραμμάτων, της χαρτογράφησης καλών πρακτικών και της διατύπωσης συγκεκριμένων συστάσεων για την πολιτική και την πρακτική. Τα ευρήματα της Ανάλυσης Αναγκών και της Αξιολόγησης Δεξιοτήτων θα ακολουθηθούν από τις επόμενες δραστηριότητες που εστιάζουν στην ανάλυση βέλτιστων πρακτικών και στην ανάπτυξη συστάσεων πολιτικής.
👉 Ακολουθήστε το έργο VoiceGuard — έρχονται περισσότερα:
Συντάχθηκε από τη Lenka Ježková, Oživení z.s.
